DENİZCİLİKTE SANCAK - İSKELE DEYİMLERİ


Denizcilikte yelken ve kürek sporlarında kullanılan en önemli kavramlardan biri “sancak ve iskele”dir. Teknelerin sol tarafını belirtmek için “kırmızı” renk ile işaretlenen İSKELE,  sağ tarafını belirtmek için de “yeşil” renk ile işaretlenen SANCAK kelimeleri kullanılır.

İngilizce Starboard (Almanca Steuerbord) - Sancak deyimi ilk olarak 893 senesinde İngiltere’de ortaya çıkmıştır, eski İngilizcede “Steorbord” bileşik kelimesinden türemiştir. O devirde teknelerde dümen olarak sağ taraftan suya sarkıtılan Steorbord adı verilen bir kürek kullanılırdı. Burada “Steor” dümen küreği (Steering paddle) anlamında, “Bord” kelimesi ise teknenin bordası anlamında kullanılmaktaydı. Bu sistem devamlı olarak teknenin sancak tarafına konumlandırıldığından zamanla “Steorbord” deyimi teknenin sağ tarafı anlamında kullanılmaya başlandı. Yıllar içinde  bu deyim daha kolay söylenebilecek bir şekilde “Starboard” haline geldi.

Eski İngilizcede geminin iskele tarafına ise “Larbord” denirdi. “Lar” kelimesinin “Lade” yani yükleme anlamına gelen fiilden türetildi. Teknenin sancak (sağ) tarafında kürek-dümen donanımı olduğundan yükleme-boşaltma işlemleri için rıhtıma her zaman iskele (sol) tarafından yanaşılırdı. Bu deyim de "yükleme tarafı" anlamında kullanılagelmişti. 

Ancak zamanla Steorbord & Larbord deyimlerinin söylenirken birbirine karıştırılabildiği anlaşılınca “Larbord” yerine “Port” deyimi kullanılmaya başlandı. (Almanca: Backbord)

 


Resim: Starboard=Steuerbord=Sancak=Yeşil ve Port=Backbord=İskele=Kırmızı

Sancak - İskele deyimlerinin dilimizde kullanılmasının temelinde de gene eski İngiliz Donanması geleneklerinin olduğu düşünülmektedir. Limanda gemilerin yük ve personel indirilmesi sol (iskele) tarafı kullanılırken, yüksek rütbeli subaylar gemiye sağ (sancak) tarafından inip binerlerdi. Günümüzde de bu işlem aynı şekilde uygulanmaktadır.

Denizcilik sporlarında yelkende bu terimler kullanılırken kürek sporunda pek yer almamıştır. Kürekçilerin teknenin gidiş istikametine ters oturuyor olması akıl karıştırabileceği için dümenci genellikle sağ-sol komutları verir.

Asimetrik yapılı Balta Pala kürekler çıkmadan önce eski zamanlarda simetrik yapıdaki sağ ve sol kürekleri ayırt edebilmek için teknenin (gidiş istikametine göre) sol tarafına takılan sağ küreklere kırmızı (İskele) renkli bant yapıştırılır, (gidiş istikametine göre) sağ tarafına takılan sol küreklere de (Sancak) yeşil bant takılırdı.

 

Celal Gürsoy

Diğer BÜLTENLER

10 Olimpiyatlık dizimizin onuncu videosu: 2016 Rio Olimpiyatı

10 Olimpiyatlık dizimizin onuncu videosu: 2016 Rio Olimpiyatı https://www.youtube.com/watch?v=IMXKTFxvG2Q...

Image

10 Olimpiyatlık dizimizin dokuzuncu videosu: 2012 Londra Olimpiyatı

10 Olimpiyatlık dizimizin dokuzuncu videosu: 2012 Londra Olimpiyatı 10 Olimpiyatlık dizimizin dokuzuncu videosu: 2012 Londra Olimpiyatıhttps://www.youtube.com/watch?v=pMOzq6vNQ-M&t=773s...


Image

SPORDA İNGİLİZ ÖLÇÜLERİNİN YARATTIĞI KARIŞIKLIK

MARATON YARIŞI NEDEN 42.195 METREDİR? Birçok kaynakta Maraton Yarışının uzunluğu olan 42.195 metrenin antik Yunandan geldiği belirtilir. Bu tam olarak doğru bir bilgi değildir. Gerçekten de içeriği de...


Image

10 Olimpiyatlık dizimizin sekizinci videosu: 2008 Pekin Olimpiyatı

10 Olimpiyatlık dizimizin sekizinci videosu: 2008 Pekin Olimpiyatı https://www.youtube.com/watch?v=VZ9TDJMUYAQ...


Image

10 Olimpiyatlık dizimizin yedinci videosu: 2004 Atina Olimpiyatı

10 Olimpiyatlık dizimizin yedinci videosu: 2004 Atina Olimpiyatı https://www.youtube.com/watch?v=oGOv3FDrkss...


Image

2000 SİDNEY OLİMPİYATI

2000 SİDNEY OLİMPİYATI10 Olimpiyatlık dizimizin altıncı videosu: 2000 Sidney Olimpiyatı https://www.youtube.com/watch?v=HZuFjP97tcw...